Van zelfverwijt naar zelfcompassie

10 tips voor een geslaagde vakantie met je stiefgezin
juni 21, 2018
Stop met DEZE denkfout en je emotionele welzijn verbetert!
augustus 16, 2018

Van zelfverwijt naar zelfcompassie

Van zelfverwijt naar zelfcompassie

Stiefouders blijken erg goed te zijn in het zichzelf dingen kwalijk nemen. Ze verwijten zichzelf van alles, soms zelfs dingen waar ze helemaal niets aan kunnen doen. Zo vaak ontmoet ik verdrietige, boze of overspannen stiefouders. Als ik doorvraag wat ze tegen zichzelf zeggen, dan hoor ik zoveel ‘moeten’ en zelfkritiek. Ik wens iedere (stief)ouder de vaardigheid om zichzelf te accepteren en lief te hebben.

Zelfverwijt

Wat neem jij jezelf allemaal kwalijk? Misschien herken je iets in onderstaande gedachten?

  • Ik vind van mezelf dat ik dit gewoon zou moeten kunnen, een harmonieus samengesteld gezin vormen.
  • Ik baal dat het me maar niet lukt om mijn stiefkind in mijn hart te sluiten.
  • Ik moet nóg harder mijn best doen om te zorgen dat de stiefkinderen mij aardig vinden.
  • Ik durf anderen niet te vertellen dat het niet lekker loopt in mijn gezin. Wat zullen ze wel niet van me denken?
  • Ik werk nota bene zelf in de hulpverlening, en nou zit ik alsnog zo te worstelen.
  • Ik vind het kinderachtig van mezelf dat ik soms jaloerse gevoelens heb naar mijn stiefkind.
  • Nou heb ik me weer zo op de kast laten jagen door die ex. Dat zou me inmiddels toch wat meer koud moeten laten?
  • Ik zou mijn leven niet zo moeten laten bepalen door de ex-partner.
  • Waarom lukt het me maar niet om gezellig te doen als de stiefkinderen er zijn?
  • Wat heb ik verkeerd gedaan dat de stiefkinderen mij zo negeren?
  • Na zoveel jaar zou ik inmiddels toch wel gewend moeten zijn aan de situatie?

Na het denken van zo’n gedachte voel je je doorgaans niet erg prettig. Je ervaart misschien schuld of schaamte. Je voelt je mogelijk teleurgesteld, verdrietig, boos, gefrustreerd of moedeloos. Niet fijn voor jou én niet fijn voor je omgeving. We kunnen soms zo hard en streng zijn voor onszelf. Onze positie als stiefouder wakkert die neiging nog eens extra aan. Maar, uiteindelijk is er maar één persoon die bepaalt hoe jij jezelf ziet en hoe je je voelt. En dat ben je zelf.

Zorg je goed voor jezelf, dan zorg je daarmee ook goed voor de mensen om je heen. Je bent meer ontspannen, je hebt meer humor, je hebt meer ruimte om er voor een ander te zijn, je stapt makkelijker over kleine irritaties heen. Je kent wel het voorbeeld uit het vliegtuig: plaats eerst je eigen zuurstofmasker, daarna pas het zuurstofmasker van je naasten. Een effectieve manier om van je zelfverwijt af te komen is: zelfcompassie.

Zelfcompassie, wat is het en hoe werkt het?

Zelfcompassie betekent dat je warm en begripvol bent tegen jezelf wanneer je lijdt of wanneer je faalt of je tekort voelt schieten, in plaats van je gevoelens te negeren of jezelf onder te dompelen in zelfkritiek. In plaats van je leed te negeren zeg je tegen jezelf: “Dit is iets waar ik het moeilijk mee heb. Hoe kan ik op dit moeilijke moment het beste mezelf troosten en voor mezelf zorgen?” (Bron).

De Amerikaanse psychologe en professor Kristin Neff deed veel onderzoek naar zelfcompassie en schreef er een mooi boek over. Kijk ook eens naar haar inspirerende TedX talk. Volgens Neff bestaat zelfcompassie uit drie elementen:

  1. Zelfliefde of liefdevolle vriendelijkheid. Oftewel: lief zijn voor jezelf, met zachte ogen naar jezelf kijken. Jezelf behandelen zoals jij je kind of een goede vriend zou behandelen. En dan vooral wanneer hij of zij in de problemen zit, stress ervaart of zichzelf naar beneden haalt.
  2. Gemeenschappelijke menselijkheid. In plaats van ons te richten op hoe we verschillen van elkaar, vragen we ons af hoe we op elkaar lijken en wat we gemeenschappelijk hebben. Als mens zijn we nu eenmaal niet perfect. Het ‘niet perfect zijn’ verbindt ons met anderen. Lijden is een deel van onze menselijke ervaring, iets wat we allemaal kennen en delen en waar we niet alleen in staan. Dat is de gemeenschappelijke menselijkheid.
  3. Dit is een vorm van meditatie waarbij je onder andere leert om je niet te verzetten tegen datgene wat er in je leven is. Je ziet de dingen zoals ze zijn, zonder oordeel. Je leert om jezelf niet te identificeren met je gevoelens, maar er als waarnemer naar te kijken en ze te zien als onderdeel van je groei.

Om je een beetje op weg te helpen, vind je hieronder handvatten om je gedachten onder de loep te nemen. Zodat je het eerste onderdeel van zelfcompassie, lief zijn voor jezelf, gelijk kunt oefenen.

Lief zijn voor jezelf via positieve gedachten

Allereerst helpt het om je bewust te zijn van je gedachten. Wat zeg je vaak tegen jezelf? Als je je rot voelt, welke gedachte is daaraan vooraf gegaan? Kom je er niet achter, kijk dan eens naar het bovenstaande lijstje. Herken je daar iets van?

Heb je je gedachten helder, vraag jezelf eens het volgende af: ben ik het eigenlijk wel eens met die gedachten? Geloof ik ze? Wil ik die gedachten wel hebben? Zorgen die gedachten ervoor dat ik goed voor mezelf zorg? Voel ik me goed of juist rot door deze gedachten?

Kom je tot de conclusie dat je liever andere gedachten zou willen hebben? Vervang ze dan voor liefdevollere gedachten. Het kan best een tijdje duren voordat je daadwerkelijk deze nieuwe gedachten gaat geloven. Door ze te blijven herhalen, beginnen je hersenen ze uiteindelijk te geloven en wordt het meer en meer daadwerkelijk realiteit.

Voorbeeld

Stel, je hebt de gedachte: “Ik vind het stom van mezelf dat ik niet gezellig kan doen als mijn stiefkinderen er zijn.” Voel eens in je lichaam wat voor gevoel deze gedachte oproept. Misschien iets van onrust? Of verdriet? Of woede?

Hoe zou het zijn als je deze gedachte vervangt door een zin als: “Ik doe mijn best en ik ben goed zoals ik ben.” Voel opnieuw in je lijf wat er dan gebeurt. Het zou zomaar kunnen zijn dat je meer ontspanning, vertrouwen en tevredenheid voelt.

Hieronder vind je een rijtje zinnetjes die je tegen jezelf kan zeggen, op het moment dat je neigt naar zelfverwijt:

  • “Ik hou oprecht en onvoorwaardelijk van mezelf”
  • “Ik accepteer mezelf volledig”
  • “Ik neem mijn gevoelens en mijn verlangens serieus”
  • “Ik ben goed genoeg”
  • “Ik ben het waard om rekening mee te houden”
  • “Ik bescherm mezelf tegen negativiteit van anderen”
  • “Ik heb nu niet de band met mijn stiefkinderen die ik graag zou willen en dat is oké”

Deze zinnetjes worden ook wel positieve affirmaties genoemd. Voel je vrij om je eigen affirmaties te formuleren. Belangrijk daarbij is dat je zin met ‘ik’ begint en dat hij positief geformuleerd is.

Dat je je gedachten kunt veranderen komt misschien tamelijk absurd op je over. Toch weet ik uit eigen ervaring dat ik me daadwerkelijk beter voel, zodra ik positieve zinnetjes in mijn hoofd plant. Ik zou zeggen: geef het ‘t voordeel van de twijfel en probeer het eens!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *