Wat je als stiefouder wilt weten over hechting

Waarom stiefouders naar de maan moeten
mei 31, 2018
10 tips voor een geslaagde vakantie met je stiefgezin
juni 21, 2018

Wat je als stiefouder wilt weten over hechting

Wat je als stiefouder wilt weten over hechting

Misschien heb je ooit weleens de term ‘hechting’ of ‘hechtingsstijl’ gehoord? Gisteren, tijdens een inspirerende lezing van Steven Pont, werd ik er weer aan herinnerd hoe groot de invloed van onze hechtingsstijl is op al onze relaties. In deze blog lees je hoe jij als stiefouder je voordeel kunt doen met kennis over hechting.

Wat is hechting?
Hechting is een proces van interactie tussen een kind en een of meer van zijn opvoeders dat leidt tot een duurzame affectieve (=warme) relatie.

Onder normale omstandigheden ontwikkelen kinderen de eerste gehechtheidsrelaties met volwassenen als ze tussen de zes en twaalf maanden oud zijn. Meestal gaat het dan om de ouders, de grootouders en bijvoorbeeld pedagogisch medewerkers. Zo ontstaat een netwerk van gehechtheidsrelaties, al hebben kinderen vaak wel een voorkeur voor de ene persoon boven de andere. Hechting is bepalend voor een goede ontwikkeling van een kind (bron).

Voor het ontstaan van een veilige gehechtheidsrelatie zijn er drie basale voorwaarden:

  1. Sensitief reageren op het kind. Dit houdt in dat een ouder open staat voor de signalen van het kind, de signalen goed begrijpt en er snel en adequaat op reageert.
  2. Continuïteit in de aanwezigheid van de gehechtheidspersoon. Het aantal volwassenen dat voor het kind zorgt, is liefst niet te groot en wisselt niet te vaak.
  3. De mate waarin een ouder zich kan verplaatsen in een kind en dit kan verwoorden. De ouder heeft aandacht voor de gevoelens en gedachten die een kind in een bepaalde situatie zou kunnen hebben.

Jonge kinderen die een scheiding meemaken kunnen belemmerd worden in het proces van hechting (bron).

Welke hechtingstijlen zijn er?
Er zijn in totaal vier hechtingsstijlen.

1. Veilig gehechte kinderen: Is er voldaan aan de drie basale voorwaarden voor een veilige hechting, dan laten kinderen in hun gedrag zien dat ze ervan uitgaan de opvoeder hun signalen zal opmerken en er zo nodig iets mee doet. De opvoeder is hun veilige haven, van waaruit ze de wereld kunnen ontdekken en waar ze altijd weer naar terug kunnen.

Onveilig gehechte kinderen: als er iets mis is gegaan in de basale voorwaarden voor veilige hechting, dan kan een kind onbewust de overtuiging aannemen dat het niet de moeite loont om zich werkelijk te verbinden met een ander. Er zijn drie stijlen van onveilige hechting:

2. Onveilig-vermijdend: Deze kinderen hebben hun gehechtheid geminimaliseerd, omdat zij ervaren hebben dat de ouder relatief vaak afwijzend, zakelijk of weinig sensitief is. Ze negeren of vermijden de opvoeder en gedragen zich (te vroeg voor hun leeftijd) zelfstandig.

3. Onveilig-afwerend: Deze kinderen zoeken juist heel veel toenadering bij de opvoeder en zijn weinig geneigd om zelfstandig activiteiten uit te voeren. De afwezigheid van de opvoeder leidt tot angst terwijl de terugkeer van de ouder begroet wordt met boosheid en verontwaardiging. De opvoeder is vaak inconsequent sensitief, onvoorspelbaar voor het kind en afwezig op cruciale momenten.

4. Gedesorganiseerd: Een combinatie van de vermijdende en afwerende stijl. Enerzijds zoeken de kinderen toenadering tot de ouder, terwijl dat tegelijkertijd stress en angst oplevert. De omgang met de ouder is vaak inconsequent geweest en onvoorspelbaar, terwijl ook vaak sprake is van trauma’s of andere ingrijpende gebeurtenissen. Deze hechtingsstijl wordt ook wel hechtingsstoornis genoemd.

Wil je weten welke hechtingsstijl jij hebt? Hier vind je een test.

Waarom helpt het om meer over hechting te weten?
Kijk je met een ‘hechtingsbril’ naar je eigen gedrag en dat van anderen, dan geeft dat inzicht en handvatten om ermee om te gaan.

De manier waarop je zelf vroeger gehecht bent aan je eigen ouders/opvoeders, beïnvloedt de manier waarop je nu relaties aangaat. Dat geldt zowel voor je liefdesrelatie (Lees hierover mijn eerdere blog: Het geheim van een hechte relatie) als de band met je stiefkinderen. Herken je iets van jouw hechtingsstijl in de manier waarop je een band aangaat met je stiefkinderen?

Andersom heeft de hechtingsstijl van je stiefkinderen invloed op de manier waarop ze een band met jou (en anderen) aangaan. Vertoont je (stief)kind gedrag dat jij als onprettig ervaart, realiseer je dan dat dat hun manier is om aan te geven dat er vanbinnen iets aan de hand is. Kinderen communiceren met ons via hun gedrag. Als we hen dat gedrag afnemen (bijvoorbeeld via straf of beloning), dan ontnemen we ze hun taal.

Als stiefouder krijgen wij de kans om de boodschap achter het gedrag van de kinderen op te pikken en erop te reageren. Als dit goed lukt, kunnen we een belangrijk hechtingsfiguur worden in het leven van onze stiefkinderen. Als ze jou een geheimpje vertellen dat niemand anders weet, dan weet je dat deze missie geslaagd is! Bij een klein percentage van de stiefkinderen is het hechtingsproces zo verstoord, dat het moeilijk is om de stiefouder werkelijk in hun leven toe te laten. Voor iedereen is dat een moeilijke en verdrietige situatie.

Soms kan je de veilige gehechtheid met iemand even kwijtraken, bijvoorbeeld tijdens een conflict. Is er voldoende vertrouwen en lukt het om eruit te komen, dan verdiept het je relatie. Ga je het conflict uit de weg of lukt het niet om het goed op te lossen, dan kan dat je veilige band met iemand beschadigen. Daarom denk ik dat het zo belangrijk is om eerlijk te zijn over wat we voelen en willen, zoals ik eerder al schreef (zie tip 2 in deze blog).

Over hechting valt nog veel meer te lezen en te ontdekken. Wil je meer lezen? Dit is een goed boek: Laat je kind niet los, van Gordon Neufeld.

Tips voor een hechte(re) band met je stiefkinderen

  • Geef veel ruimte aan de hechting tussen je stiefkinderen en hun biologische ouder, jouw partner, en ga daar nooit tussen staan. Zodra die band goed is, kan de hechtingspersoon (de biologische ouder), jou als stiefouder introduceren als iemand die ook te vertrouwen is. Een relatie opbouwen kost heel veel tijd en vertrouwen.
  • Vat lastig gedrag niet persoonlijk op. Vraag jezelf af waar dit gedrag voor staat. Wat wil mijn stiefkind precies vertellen via dit gedrag? Wat gaat er nu in hem/haar om?
  • Stem af op je stiefkind, bijvoorbeeld via oogcontact, een glimlach, een knikje met je hoofd of een korte aanraking. Zijn jullie al wat meer vertrouwd en voelt het goed: elkaar een knuffel geven werkt enorm verbindend.
  • Om nabijheid te creëren, ondanks dat je elkaar maar beperkt ziet, helpt het om te overbruggen. Dat doe je bijvoorbeeld door bij het afscheid te zeggen wanneer je elkaar weer ziet (“Vrijdag zien we elkaar weer!”).
  • Laat zien dat je te vertrouwen bent. Als je iets belooft, doe het dan ook. Als je stiefkind hulp van je vraagt, of als je ziet dat je stiefkind iets nodig heeft, reageer erop door het zelf aan te bieden of te zorgen dat het geregeld wordt.
  • Doe samen een activiteit die jij en je stiefkind allebei leuk vinden.
  • Praat respectvol over beide biologische ouders van je stiefkinderen.
  • Leer vaardigheden om conflicten aan te gaan en op te lossen.
  • Bewaak je eigen grenzen en zorg goed voor jezelf. You can’t pour from an ampty cup.

Behoefte aan meer tips en handvatten om een hechte band op te bouwen met je stiefkinderen? Wil je persoonlijk advies? Vraag dan nu een gratis kennismakingsgesprek aan!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *