ZO stop je die frustrerende ruzies die nergens toe leiden

Het geheim van een hechte relatie
april 12, 2018
ZO nodig je je stiefkind uit tot coöperatief gedrag
april 26, 2018

ZO stop je die frustrerende ruzies die nergens toe leiden

ZO stop je die frustrerende ruzies die nergens toe leiden

Ken je dat? Iets zit je dwars en dat wil je bespreken met je partner. Je bent nog maar net begonnen met praten en je ziet al een bepaalde reactie. Je denkt: “Ja hoor, daar gaan we weer!” De spanning loopt op, het gesprek gaat niet zoals je hoopte en aan het einde zitten jullie beide met een rotgevoel en is er niets opgelost.

Herkenbaar? Grote kans dat jullie in de dramadriehoek zijn gestapt. In een stiefgezin zijn er nogal wat aanleidingen om hierin verzeild te raken. Lees hier hoe je er weer uitstapt en de communicatie effectiever maakt.

Wat is de dramadriehoek?

De dramadriehoek is een hulpmiddel om te ontdekken in welke rol je stapt tijdens conflict. Het maakt helder wat er precies gebeurt: wat doe jij en welk effect heeft dat op de ander? Wat doet de ander en welk effect heeft dat op jou? De interacties tussen de rollen zijn gebaseerd op ongelijkwaardigheid, dus de ene voelt zich beter en de ander voelt zich minder. Het is een onbewust spel waarbij ieder de verantwoordelijkheid voor zijn eigen gedrag doorschuift en de ander de schuld geeft. De gevolgen van het gedrag in de dramadriehoek zijn altijd negatief. Uiteindelijk kunnen dit soort interacties zelfs leiden tot een relatiebreuk, maar ook tot pestgedrag, mishandeling of depressie.

Welke rollen zijn er binnen de dramadriehoek?

Het slachtoffer
Het slachtoffer heeft een probleem, voelt zich hulpeloos en ziet zijn eigen mogelijkheden en kwaliteiten niet. Denk eens terug aan de kameel uit Stiefouder, ben jij een kameel, een leeuw of een kind? Hij doet een beroep op de hulp van anderen en gaat ervan uit dat zij zijn problemen kunnen oplossen. “Wat ik ook doe, het is nooit goed.” Of: “De ex haat mij, maar ik heb toch niets gedaan?” Of: “Wat heb ik gedaan dat jouw kinderen mij negeren?” Of: “Het lukt me gewoon niet om een goede stiefouder te zijn.”

De aanklager
De aanklager wijst anderen graag op hun zwakke plekken, om de eigen zwakke plekken te verbergen. Hij maakt veel verwijten en geeft de schuld van de situatie aan anderen. Denk maar aan de leeuw in mijn blog Stiefouder, ben jij een kameel, een leeuw of een kind? De partner voelt zich schuldig en krimpt nog verder in elkaar. Dat versterkt de eigenwaarde van de aanklager. Een stiefouder in de rol van aanklager zou bijvoorbeeld kunnen zeggen: “Zie je nou niet dat je kinderen misbruik van je maken?” Of: “Jij kunt echt niet consequent zijn zeg. Ik ben hier de enige die de regels handhaaft.” Of: “Jij doet helemaal niets voor onze relatie, wanneer kom jij nou eens in actie?” Of: “Ik snap echt niet waarom het zo moeilijk is om mij erbij te betrekken.”

De Redder
De redder wil graag anderen helpen. Daar haalt hij voldoening uit. Hij denkt, voelt en handelt voor de ander, zonder eerst met de ander te overleggen. Hij houdt de ander met zijn hulp afhankelijk en hoeft zijn eigen pijn niet te voelen. Een stiefouder die in de rol van de redder zit herken je aan uitspraken als: “Laat mij je ex maar bellen, ik kan dat beter afhandelen dan jij.” Of: “Weet je wat jij moet doen, hem gewoon huisarrest geven.” Of “Ik breng de kinderen wel weg, dat doe ik graag voor je. Dan heb jij even rust.”

Stiefouder, welke rol pak jij in een conflict?

Jij en de ander kunnen binnen één en hetzelfde gesprek verschillende rollen aannemen. De ene rol roept de andere op en de rollen versterken elkaar. Bijvoorbeeld: het zielige gedrag van het Slachtoffer doet een beroep op de Redder, die daarop in actie komt. De Redder probeert het Slachtoffer te helpen, maar die blijft ontevreden. Daarop schiet het Slachtoffer in de rol van Aanklager. De Redder vindt dat niet leuk en neemt ook de rol van Aanklager op zich. De een kan niet zonder de ander, en samen houden de rollen het drama in stand. Deze interacties lijken sterk op de duivelse dialogen uit mijn blog van vorige week.

Een patroon dat ik vaak zie bij stiefmoeders is dat ze in eerste instantie in de rol van Redder kruipt. Ze pakt veel taken op in het huishouden en in de zorg voor de kinderen. Na verloop van tijd merkt de Redder dat er geen of onvoldoende waardering voor haar inspanningen komt, waardoor ze in de rol van Aanklager schiet. Ze neemt het haar partner en zijn kinderen kwalijk dat die niet waarderen wat ze allemaal (gevraagd én ongevraagd) voor ze doet. Grote kans dat haar partner terug gaat snauwen (Aanklager) of zich terugtrekt (Slachtoffer). Waarop de stiefmoeder ook in de rol van Slachtoffer terechtkomt: ze doet zo haar best, maar het is nooit goed. Niemand luistert naar haar, ze voelt zich moedeloos en machteloos. Hier vind je tips om uit de rol van Redder te blijven: Voorkom dat jij de Assepoester van je gezin wordt.

Alle rollen zijn in feite verdedigings- en afweermechanismen om onderliggende emotionele pijn te vermijden. Diep van binnen zijn we allemaal bang om niet geaccepteerd te worden, niet goed genoeg te zijn of verlaten te worden.

Denk eens terug aan een gesprek dat je met je partner (of iemand anders) had, waarbij jullie steeds verder van elkaar verwijderd raakten. Welke positie in de dramadriehoek nam jij aanvankelijk in? En de ander? Hoe ontwikkelde zich dat?

Hoe kom je uit de dramadriehoek?

Het is vaak moeilijk om jezelf uit dit destructieve patroon te halen. Doordat je je gekwetst voelt, ervaar je jezelf gemakkelijk als degene die gelijk heeft en dat de ander de schuld heeft. Er is lef voor nodig om open te zijn over wat je nodig hebt en eigen verantwoordelijkheid te nemen. We vinden vaak dat eerst de ander moet veranderen. Nu je weet dat jouw gedrag het gedrag bij de ander oproept, weet je ook wat dat het enige dat je hoeft te doen is: je eigen reactiepatroon veranderen.

De eerste stap in het doorbreken van de dramadriehoek is de basisovertuiging ‘Ik ben oké en jij bent oké.’ Ontdek daarna voor jezelf welke rol jij het vaakst pakt in een conflict en probeer vervolgens uit deze rol te blijven. De volgende tips kunnen je daarbij helpen.

Om uit de rol van Slachtoffer te stappen, is het helpend om je eigen gevoelens en verlangens te tonen en actief op zoek te gaan naar oplossingen. Doe concrete verzoeken voor hulp. Zo pak je je eigen verantwoordelijkheid terug.
Dus niet: “Jouw kinderen moeten mij gewoon niet…”
Maar wel: “Als ik zie dat je kinderen mij geen gedag zeggen, dan voel ik me boos en verdrietig, omdat ik me zo graag onderdeel van het gezin wil voelen. Zou je je kinderen willen vragen om mij ook gedag te zeggen?”

Om uit de rol van Aanklager te stappen, kies je een assertieve houding. Geef je grenzen aan en begin iedere zin met ‘ik’: “Ik zie…”, “Ik voel…”, “Ik wil graag…”. Zonder de ander daarbij te kwetsen.
Dus niet: “Hebben je kinderen er nou alweer zo’n rotzooi van gemaakt?”
Maar wel: “Ik zie lege pizzadozen en colablikjes op tafel. Ik ben boos, want ik wil graag in een opgeruimd en schoon huis thuiskomen. Ik wil graag dat jullie de dozen en de blikjes nu in de vuilnisbak doen.”

Om uit de rol van Redder te stappen, neem je een positief helpende houding aan. Je doet niets meer en niets minder dan is afgesproken. Accepteer dat de anderen voor zichzelf kunnen zorgen. Kom niet automatisch in actie, maar vraag eerst of de ander advies, tips of hulp wil.
Dus niet: “Zal ik je ex dan maar bellen?”
Maar wel: “Ik merk dat je opziet tegen het telefoontje. Kan ik iets voor je doen?”

Druk op de pauzeknop

Pijnlijk herkenbaar en confronterend dit alles, nietwaar? We stappen namelijk allemaal weleens in de dramadriehoek. In een split second zit je er middenin. Merk je dat je meegezogen wordt in het drama? Druk dan op de pauzeknop door iets te zeggen in de trant van:

  • “Ik voel me gespannen en ik ben bang dat dit gesprek de verkeerde kant op gaat. Ik heb even tijd nodig om dit te processen voor mezelf.”
  • “Ik wil nu graag even stoppen met dit gesprek en het op een ander moment voortzetten, zodra ik me weer rustiger voel. Hoe is dat voor jou?”
  • Of, als dit veilig genoeg voor je voelt: “Zullen we samen kijken waar het verkeerd ging en waar het ons nou eigenlijk werkelijk om gaat?”

Wil je graag uit de dramadriehoek stappen, maar merk je dat je dat lastig vindt? Ik help graag bij het transformeren van jullie conflicten, zodat de communicatie effectief is en jullie meer rust en verbinding ervaren in het (stief)gezin. Klik hier voor het aanvragen van een gratis kennismakingsgesprek.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *