Wat de ex en je stiefkinderen te maken hebben met jouw jeugd

Stop met DEZE denkfout en je emotionele welzijn verbetert!
augustus 16, 2018
Hoe NIVEA vrede brengt in je stiefgezin
september 13, 2018

Wat de ex en je stiefkinderen te maken hebben met jouw jeugd

Wat de ex en je stiefkinderen te maken hebben met jouw jeugd

Vorige keer schreef ik over de grootste denkfout die de meesten van ons maken: we denken dat ons gevoel en onze reacties worden veroorzaakt door wat anderen doen of niet doen. Je las ook dat een ander nooit de oorzaak is van onze gevoelens, maar wel de aanleiding kan zijn om gevoelens van lang geleden weer naar boven te halen. En dat we vervolgens met de snelheid van het licht een afweermechanisme inzetten, om die pijn niet te voelen. Het zijn juist deze afweermechanismen die onze ellende in het nu veroorzaken. Deze week lees je meer over de afweermechanismen, hoe je ze herkent en ze kunt afleren.

Als iets of iemand je triggert, dan reageer je eigenlijk op iets uit je jeugd

Ingeborg Bosch, psychologe en auteur, beschrijft in haar boeken vijf afweermechanismen. Dit zijn vijf verschillende manieren waarmee we ontkennen dat onze behoeften als kind niet werden vervuld. Kinderen hebben naast behoefte aan eten, drinken en onderdak ook emotionele behoeften als liefde, troost, veiligheid, aandacht. Ingeborg gaat er van uit dat we als kind lang niet altijd kregen wat we nodig hadden. Omdat het te pijnlijk is om tot het bewustzijn toe te laten wanneer een of meerdere van deze behoeften niet worden vervuld, zal het kind afweermechanismen ontwikkelen om deze waarheid te verdringen. Voor het kind zijn deze afweermechanismen absoluut nodig. Zodra het volwassen is, zijn ze echter overbodig en zelfs destructief.

Wanneer schieten we nou in zo’n afweermechanisme? Precies, als we iets tegenkomen dat ons, vaak onbewust, herinnert aan die oude pijn. Ingeborg noemt dit een symbool. Dit gaat zo snel, dat we niet in de gaten hebben dat we afweer gebruiken. We denken dat we de pijn voelen doordat de ander iets doet of zegt dat ons zo’n pijn doet.

In stief- en samengestelde gezinnen zijn er bijzonder veel symbolen. Zo kan een stiefkind dat jou geen gedag zegt je onbewust herinneren aan de momenten dat je eigen vader je negeerde en liever de krant las. Een ex-partner die een afspraak niet nakomt kan je doen herinneren aan de momenten dat er onvoldoende rekening werd gehouden met jou als kind, en jij dacht dat je er niet toe deed. Je geliefde die regelmatig zit te appen met zijn/haar ex kan je doen herinneren aan een situatie in je jeugd waarin je niet zeker wist of je moeder nog wel van je hield. Dit klinkt mogelijk wat vergezocht. Dat komt omdat je hersenen (de amygdala om precies te zijn), de herinneringen niet heel specifiek opslaat. Het kan dus zijn dat je huidige symbool maar een klein beetje lijkt op de situatie van vroeger, en het gevoel is er al. En BAM, je zit in je afweer.

Vijf afweermechanismen

Er zijn vijf verschillende afweren. Iedereen gebruikt ze alle vijf, maar de mate waarin we ze toepassen verschilt per persoon.

  1. Ben je nerveus, gespannen of angstig in situaties waarin er geen fysiek gevaar is, dan heb je te maken met de afweer Angst. Een stiefouder die deze vorm van afweer gebruikt, zou bijvoorbeeld zeggen: Ik vlucht vaak weg als mijn stiefkinderen komen.” Of: “Ik voel me constant gespannen als mijn stiefkinderen er zijn.
  2. Een laag zelfbeeld, schuld- en schaamtegevoelens of gevoelens van onvermogen, somberte en depressie komen voort uit wat we noemen Primaire Afweer. Een stiefouder die deze vorm van afweer gebruikt, zou bijvoorbeeld zeggen: Ik denk dat het niet aan mij besteed is om stiefouder te zijn, ik kan het niet.” Of: “Het lukt me maar niet om van mijn stiefkinderen te houden, er is vast iets mis met mij”
  3. Ben je gehaast, moet je veel, cijfer je jezelf weg en heb je last van stressklachten, dan gaat het om Valse Hoop. Een stiefouder die deze vorm van afweer gebruikt, zou bijvoorbeeld zeggen: Als ik maar vriendelijk blijf doen, dan zullen ze me vast op een dag wel aardig vinden.”
  4. Valse Macht wordt gekenmerkt door emoties die kunnen variëren van lichte irritatie tot razernij en alles wat daartussen zit, zoals ‘gewone’ boosheid. De overtuiging is: het ligt aan de ander. Een stiefouder die deze vorm van afweer gebruikt, zou bijvoorbeeld zeggen: Als mijn partner nou maar iets meer zijn grenzen zou aangeven richting de ex, dan zou ons leven een stuk gemakkelijker zijn.”
  5. De neiging je terug te trekken of weinig emoties en intimiteit ervaren in je dagelijkse leven duidt op Ontkenning van Behoeften. Een stiefouder die deze vorm van afweer gebruikt, zou bijvoorbeeld zeggen: Het belang van de stiefkinderen staat voorop, ik hou me op de achtergrond.”

Welke van deze afweermechanismen herken jij het meest bij jezelf? Wil je weten hoe jouw persoonlijke afweerprofiel eruit ziet? Test het op www.prionline.nl.

Voel je nu schaamte of zelfkritiek opkomen omdat je jezelf herkent in de afweermechanismen? Dan heet ik je van harte welkom bij de rest van de mensheid 😉 En lees nog eens deze blog door: Van zelfverwijt naar zelfcompassie.

Wil je in staat zijn om je eigen afweerreacties te herkennen en ze te stoppen? Bekijk dit filmpje of lees een van de boeken van Ingeborg. In het boek ‘De herontdekking van het ware zelf’ vind je een stappenplan om jezelf te observeren, vervolgens de afweer om te keren (het tegenovergestelde doen van wat je neiging is), je oude pijn toe te laten en tot slot deze in verband te brengen met ervaringen uit je jeugd. Sommige afweerreacties zijn zo diep ingebed in ons zelfbeeld dat we niet beseffen dat we met afweer te maken hebben. Je hebt misschien hulp van een PRI-therapeut nodig om je blinde vlekken op te sporen.

Het vraagt wel wat doorzettingsvermogen om consequent hiermee bezig te zijn. Maar lukt het, dan zijn we in staat om te reageren vanuit ons volwassen-bewustzijn. We realiseren ons dan dat we niet machteloos zijn, maar een keuze hebben. Dat we niet afhankelijk zijn, maar zelf verantwoordelijk zijn voor onze eigen gevoelens en zelf actie kunnen ondernemen om ons dankbaar en gelukkig te voelen. Eigenlijk zouden we iedereen die als een symbool voor ons werkt dankbaar mogen zijn, omdat ze ons in staat stellen om dit allemaal te leren!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *